Biyoguvenlik Hasta Kabul, Kayıt ve Sevk Yonetimi Talimatı
Genel Bilgi
Bulaşıcı hastalıklar, yüksek düzeyde bulaşma ve/veya ciddi insan patojenleri olduğu düşünülen ajanların neden olduğu hastalıklardır. Tür ayırt etmeksizin potansiyel olarak bulaşıcı hastalık taşıyan hastaların gelme ihtimali nedeniyle hayvan hastanelerinde biyogüvenlik önlemleri büyük önem taşır. Hasta hayvanların diğer hastalara bulaş kaynağı olmasını engellemek, hasta sahipleri ve öğrenciler de dahil olmak üzere hastane personelini zoonotik hastalıklardan korumak için hayvan hastanelerinde izolasyon prosedürlerini de kapsayan katı biyogüvenlik kuralları uygulanmalıdır. Bu amaç için; karşılaşılan infeksiyöz etkenler, bu etkenlerin diğer hayvanlara bulaşabilirliği ve/veya zoonotik potansiyelleri göz önünde bulundurularak aşağıdaki risk kategorileri (Tablo 1) oluşturulmuştur.
Hastane biyogüvenlik prosedürleri kapsamında; yüz yüze veya telefonla randevu anında, kayıt öncesinde, kayıt sırasında, ön muayene, rutin klinik muayene, laboratuvar muayeneleri, hospitalizyon sürecinde bulaşıcı hastalık şüpheli veya kesin tanısı konulan hastalar kurallara uygun biçimde türe özgü izolasyon veya ön-izolasyon ünitelerine alınarak gerekli işlemler sırasıyla gerçekleştirilmelidir. Yüksek düzeyde bulaşıcı ve/veya insanlarda çeşitli hastalıklara neden olabilen patojenler tarafından oluşturulan zoonotik (Tablo 2) ve ihbarı mecburi hastalıklar (Tablo 3) bulunmaktadır.
A. Ruminant ve Tek Tırnaklı Kliniklerinde Hastaların Kabul, Kayıt ve Sevk Yönetimi
v Ruminant ve tek tırnaklı kliniğinde hasta henüz araçtan indirilmeden ve kayıt işleminden önce sorumlu veteriner hekim veya öğretim üyesi/elemanı tarafından detaylı anemnez alınır ve ön klinik muayene işlemi gerçekleştirilir. Bu muayene sonucunda hastanın risk kategorisi belirlenir.
v İhbari mecburi hastalık belirtisi göstermeyen, zoonotik karakterde olmayan ve risk grubu Sınıf 1 ve Sınıf 2 olarak belirlenen hastalar, araçtan indirilerek muayene veya hospitalizasyon alanlarına alınabilir.
v Önemli antimikrobiyel ilaçlara veya birden fazla ilaç sınıfına dirençli bakterilerle enfekte olduğu düşünülen hastalar Sınıf 3 bulaşıcı hastalık olarak yönetilirler ve hospitalizasyona kabul edilirler.
v Bulaşıcı hastalıktan şüphelenilen/riski yüksek ya da kesin olarak bulaşıcı hastalık tanısı konulan hastaların risk grubu ise Sınıf 4 olarak belirlenir. Bu hastalar ya ayakta hasta olarak değerlendirilmeli ya da direkt olarak izolasyon ünitesine kabul edilmelidir. Hastanın tedaviye kabul edilip edilmeyeceği ve izole edilip edilmeyeceği sorumlu hekim tarafından belirlenmelidir. İzole edilmesine karar verilen hastalarda belirlenen bulgular ve şüphelenilen ya da kesin olarak tespit edilen bulaşıcı hastalık muayene formuna açık bir şekilde yazılmalıdır. Özellikle son 1 hafta içerisinde yüksek ateş, ani başlayan ishal, öksürük ile burun akıntısı, ani başlayan ağız ve deri lezyonları, yavru atma şikâyeti bulunan hastalara ve boşluklu organlardan kan gelen hastalara dikkat edilmelidir.
v Ön klinik muayenede farkedilmeyen ancak kayıt, hastanın kliniğe kabul işlemlerinden sonra, rutin klinik, laboratuvar muayeneleri ya da hospitalizyon sürecinde kesin bulaşıcı hastalık tanısı konulan ya da şüphelenilen hastalarda ise, o hasta günün son hastası olarak kabul edilmeli ve biyogüvenlik rehberinde belirtilen tedbirler alınarak izolasyon ünitesine nakli sağlanmalı, ortamın temizlik ve dezenfeksiyonu gerçekleştirilmelidir.
v Hem ruminant hem de tek tırnaklı kliniğinde izole edilen hastaların muayene, tanı ve tedavi girişimlerinin tamamı (biyogüvenlik rehberinde belirtilen özel durumlar dışında) izolasyon ünitesinde yapılmalıdır.
v Ruminant kliniğinde aşağıdaki hastalık ve/veya semptomların tespit edildiği hastalar izole edilmelidir.
¨ Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı’nın İhbari Mecburi Hayvan Hastalıkları ve Bildirimine İlişkin Yönetmelikte belirtilen hastalıklardan birinin olduğu tespit edilen ya da şüphelenilen ruminantlar
v Tek tırnaklı kliniğinde aşağıdaki hastalık ve/veya semptomların tespit edildiği hastalar izole edilmelidir.
¨ Gurm (Su Sakağı) Hastalığı
¨ Rotavirus enfeksiyonu
¨ Equine Viral Arteritis (EVA)
¨ Equine Influenza
¨ Equine Infectious Anemi (EIA)
¨ Zoonotik riski bulunan hastalıklar: Kuduz, Antraks, Ruam, Brusellozis, Salmonellosis, Mycobacterium bovis ve M. tuberculosis vd.
¨ Akut hızla kötüleşen nörolojik hastalık ve ateşle birlikte seyreden akut nörolojik hastalık (örneğin, EHV-1 nörolojik form şüphesi)
¨ Lökopeni ve/veya ateşle seyreden akut diyare (Clostridial enteritis), lökopenisiz ishal
¨ Abort (gebeliğin 150-300. günleri)
¨ Perinatal ölümü açıklayan güç doğum, premature plasental ayrılma, kongenital anormallik veya ikizlik dışında şekillenen perinatal ölümler (gebeliğin F7; 300. günü) ve gebeliğin 150-300. Günleri arasında gözlemlenen yavru atma vakaları
¨ Dermatofitozis ve dermatofilozis
B. Kedi-Köpek Kliniğinde Hastaların Kabul, Kayıt ve Sevk Yönetimi
v Kedi-Köpek kliniğinde hastanın telefonla randevusu sırasında ya da fakülteye geldiği taktirde araçtan indirilmeksizin sorumlu hekim tarafından bir ön değerlendirmesi yapılmalıdır. Özellikle son 1 hafta içerisinde yüksek ateş, akut kusma, ishal, öksürük ve üst solunum yolu hastalığı belirtisi taşıyan hastalar şüpheli bulaşıcı hastalık vakası olarak değerlendirilmelidir.
v İlk etapta şüpheli bulaşıcı hastalık vakası olarak tanımlanan hastaların hasta sahipleri telefonla randevu sırasında ya da fakülteye geldiyse hayvanını araçtan indirmeksizin bir görevli tarafından yönlendirilene kadar beklemesi istenmelidir. Bu hastaların hastaneye kabulü ve kaydı öncesi muayene formuna bulgular açık şekilde yazılmalı ve şüpheli bulaşıcı hastalık notu düşülmelidir. Bu hastalar taşıdıkları semptomlara göre ön-izolasyon ya da izolasyon birimine sevk edilmelidir. Ön-izolasyon birimine sevk edilen hastaların muayeneleri ve gerekli tanı işlemleri burada gerçekleştirilmeli, şüpheli bulaşıcı hastalık yönünden negatif tespit edilen hastaların ya uygun görülürse hastaneye sevki gerçekleştirilmeli ya da muayene tedavi işlemleri burada tamamlanmalıdır. Şüpheli bulaşıcı hastalık yönünden pozitif olarak tespit edilen ön-izolasyon hastaları ise izolasyon birimine sevk edilmeli ve tüm muayene tedavi işlemleri (biyogüvenlik rehberinde belirtilen özel durumlar dışında) izolasyon biriminde tamamlanmalıdır. Direkt olarak izolasyona alınan hastaların tüm muayene, tanı ve tedavi girişimleri de sadece izolasyon ünitesinde (biyogüvenlik rehberinde belirtilen özel durumlar dışında) gerçekleştirilmelidir.
v Yukarıda sayılan klinik bulguların ve ek şüpheli bulaşıcı hastalık belirtilerinin saptanmadığı hastaların kayıt işlemleri gerçekleştirilmeli, ön klinik muayene ya da poliklinik muayenesi için hasta bekleme salonuna alınmalıdır.
v Bunun yanında ilk etapta şüpheli bulaşıcı hastalık şüphesi bulunamayan, doğrudan polikliniğe giriş yaparak kayıt masasına gelen, ön klinik ya da poliklinik muayeneleri sırasında ya da laboratuvar değerlendirmelerinde bulaşıcı hastalıktan şüphelenilen veya kesin olarak teşhis edilen hastalar ise taşıdıkları belirtilere göre ön-izolasyon ya da izolasyon birimine sevk edilmelidir. Bu hastaların bulunduğu alanlarda biyogüvenlik rehberinde belirtildiği şekilde gerekli tedbirler alınmalı, temizlik ve dezenfeksiyon prosedürleri uygulanmalıdır.
v Kedi-köpek kliniğinde aşağıdaki hastalık ve/veya semptomların tespit edildiği hastalar izole edilmelidir.
¨ Klinik bulgularla kuduzdan şüphelenilen veya kuduz tanısı konulan köpek ve kediler
¨ Anamnezde akut kusma ve ishal şikâyeti alınan ve/veya akut öksürük veya bulaşıcı bir nedenden şüphelenilen solunum bulguları bulunan köpekler ve kediler (Akut ishal kapsamında özellikle Canine Parvovirus, Cryptosporidium, Giardia, Salmonella ve Campylobacter enfeksiyonları)
¨ Parvovirus ve doğrulanmış enfeksiyöz solunum yolu hastalığı olan köpek ve kediler
¨ Kusma, ishal ve/veya lökopeni şikâyeti ile getirilen 1,5 yaşın altındaki Canine Parvovirus şüpheli köpekler
¨ Feline Infectious Panleukopeni (Feline Parvovius) şüpheli veya kesin tanısı konulan kediler
¨ Köpek Gençlik Hastalığı (Distemper)
¨ Leptospirosis
Tablo 1. Risk kategorilerinin sınıflandırması
|
SINIF 1 |
Normal Bakım |
Diğer hayvanlara ve insanlara bulaşma olasılığı olmayan etkenlerin neden olduğu infeksiyöz hastalıklar. |
|
SINIF 2 |
Normal Bakım |
Düşük düzeyde bulaşma ihtimali olan ve/veya dirençli olmayan bakteriyel etkenler tarafından oluşturulan infeksiyöz hastalıklar. |
|
SINIF 3 |
Bulaşı engelleyici önlemler gerektiren durumlar |
Orta düzeyde bulaşıcı bir etken tarafından oluşturulan infeksiyöz hastalıklar ve/veya potansiyel insan patojenleri. Dirençli bakteri ve antibakteriyellere yüksek derecede dirençli bakteriler tarafından oluşturulan infeksiyonlar. Bakteriyoloji laboratuvarları ile tespit edilenler. |
|
SINIF 4 |
İzolasyon gerektiren durumlar |
Yüksek düzeyde bulaşıcı olan etkenler tarafından oluşturulan infeksiyöz hastalıklar ve/veya insanlar için çok ciddi patojenler. |
Tablo 2. Zoonoz hastalıklar listesi
|
Viral Zoonozlar |
Bakteriyel Zoonozlar |
Paraziter Zoonozlar |
|
Norovirus tarafından oluşturulan zoonoz Hepatit A virüsü tarafından oluşturulan zoonoz Influenza virüsler tarafından oluşturulan zoonoz Artopod kaynaklı virüsler tarafından oluşturulan zoonoz Kuduz |
Borreliozis (Lyme Disease) Botulismus Brusellozis Kamfilobakteriyozis Leptospirozis Listeriozis Psittakozis Salmonellozis Tüberkülozis Vibriyozis Yersiniyozis Verocytotoxin-producing Escherichia coli (VTEC) |
Anisakiazis Kriptosporidiozis Sistiserkozis Ekinokokkozis Toksoplazmozis Trişinellozis |
Tablo 3. İhbari mecburi hastalıklar listesi (18.02.2021 tarihi itibari ile)
|
Kara Hayvanlarının Hastalıkları |
Su Hayvanlarının Hastalıkları |
|
Şap (FMD) Sığır brusellozu Sığır tüberkülozu Kuduz Mavidil Sığır vebası Sığırların süngerimsi beyin hastalığı (BSE) Koyun keçi brusellozu Koyun ve keçi vebası (PPR) Koyun keçi çiçeği Şarbon (Antraks) Scrapie Tavuk vebası (Avian influenza) Yalancı tavuk vebası (Newcastle) Pullorum Kanatlı tifosu (Tavuk tifosu) Ruam (Mankafa) Durin (At frengisi) Atların infeksiyöz anemisi Equine encephalomyelitis (tüm tipleri, Venezuela equine encephalomyelitis dâhil) Afrika at vebasıAfrika domuz vebası Klasik domuz vebası Domuzların veziküler hastalığı Küçük kovan kurdu (Aethina tumida) Arıların Amerikan yavru çürüklüğü Tropilaelaps akarı (Tropilaelaps mite) Kedilerin süngerimsi beyin hastalığı (FSE) Sığırların nodüler ekzantemi (Lumpy skin) Bulaşıcı stomatitis (Veziküler stomatitis) Rift Vadisi humması Bulaşıcı sığır plöropnömonisi (Contagiousbovine pleuropneumonia) Enzootik sığır löykozu Geyiklerin epizootik hemorajik hastalığı (EHD) |
Epizootik hematopoetik nekroz (Epizootic haematopoietic necrosis) Epizootik ülseratif sendrom (Epizootic ulcerative syndrome) Viral hemorajik septisemi (VHS) Beyaz benek hastalığı (White spot disease) Sarıbaş hastalığı (Yellowhead disease) Taura sendromu (Taura syndrome) Balıkların enfeksiyöz hematopoetik nekrozisi (IHN) Enfeksiyöz somon anemisi (Infectious salmon anaemia) Perkinsus marinus enfeksiyonu (Infection with Perkinsus marinus) Microcytos mackini enfeksiyonu (Infection with Microcytos mackini) Marteilia refringens enfeksiyonu (Infection with Marteilia refringens) Bonamia ostreae enfeksiyonu (Infection with Bonamia ostreae) Bonamia exitiosa enfeksiyonu (Infection with Bonamia exitiosa) Koi herpes virus hastalığı (Koi herpes virus disease) Sazanların bahar Viremisi (Spring Viraemia of Carp) (SVC) Kerevit vebası (Crayfish plague) Bakteriyel böbrek hastalığı (Bacterial kidney disease) (BKD) |
Not: Detaylı bilgi için ADÜ Veteriner Fakültesi Biyogüvenlik rehberi incelenebilir (https://akademik.adu.edu.tr/fakulte/veteriner/default.asp?idx=33353338).
webtasarım - 2024 © - ADÜ Bilgi İşlem Web Tasarım Grubu
