Araştırma ve Uygulama Hayvan Hastanesi

Biyoguvenlik Hasta Kabul, Kayıt ve Sevk Yonetimi Talimatı

Biyoguvenlik Hasta Kabul, Kayıt ve Sevk Yonetimi Talimatı

Genel Bilgi

 

Bulaşıcı hastalıklar, yüksek düzeyde bulaÅŸma ve/veya ciddi insan patojenleri olduÄŸu düÅŸünülen ajanların neden olduÄŸu hastalıklardır. Tür ayırt etmeksizin potansiyel olarak bulaşıcı hastalık taşıyan hastaların gelme ihtimali nedeniyle hayvan hastanelerinde biyogüvenlik önlemleri büyük önem taşır. Hasta hayvanların diÄŸer hastalara bulaÅŸ kaynağı olmasını engellemek, hasta sahipleri ve öÄŸrenciler de dahil olmak üzere hastane personelini zoonotik hastalıklardan korumak için hayvan hastanelerinde izolasyon prosedürlerini de kapsayan katı biyogüvenlik kuralları uygulanmalıdır. Bu amaç için; karşılaşılan infeksiyöz etkenler, bu etkenlerin diÄŸer hayvanlara bulaÅŸabilirliÄŸi ve/veya zoonotik potansiyelleri göz önünde bulundurularak aÅŸağıdaki risk kategorileri (Tablo 1) oluÅŸturulmuÅŸtur.

Hastane biyogüvenlik prosedürleri kapsamında; yüz yüze veya telefonla randevu anında, kayıt öncesinde, kayıt sırasında, ön muayene, rutin klinik muayene, laboratuvar muayeneleri, hospitalizyon sürecinde bulaşıcı hastalık ÅŸüpheli veya kesin tanısı konulan hastalar kurallara uygun biçimde türe özgü izolasyon veya ön-izolasyon ünitelerine alınarak gerekli iÅŸlemler sırasıyla gerçekleÅŸtirilmelidir.  Yüksek düzeyde bulaşıcı ve/veya insanlarda çeÅŸitli hastalıklara neden olabilen patojenler tarafından oluÅŸturulan zoonotik (Tablo 2) ve ihbarı mecburi hastalıklar (Tablo 3) bulunmaktadır.

 

A.    Ruminant ve Tek Tırnaklı Kliniklerinde Hastaların Kabul, Kayıt ve Sevk Yönetimi

 

v  Ruminant ve tek tırnaklı kliniÄŸinde hasta henüz araçtan indirilmeden ve kayıt iÅŸleminden önce sorumlu veteriner hekim veya öÄŸretim üyesi/elemanı tarafından detaylı anemnez alınır ve ön klinik muayene iÅŸlemi gerçekleÅŸtirilir. Bu muayene sonucunda hastanın risk kategorisi belirlenir.   

v  Ä°hbari mecburi hastalık belirtisi göstermeyen, zoonotik karakterde olmayan ve risk grubu Sınıf 1 ve Sınıf 2 olarak belirlenen hastalar, araçtan indirilerek muayene veya hospitalizasyon alanlarına alınabilir.

v  Önemli antimikrobiyel ilaçlara veya birden fazla ilaç sınıfına dirençli bakterilerle enfekte olduÄŸu düÅŸünülen hastalar Sınıf 3 bulaşıcı hastalık olarak yönetilirler ve hospitalizasyona kabul edilirler.

v  Bulaşıcı hastalıktan ÅŸüphelenilen/riski yüksek ya da kesin olarak bulaşıcı hastalık tanısı konulan hastaların risk grubu ise Sınıf 4 olarak belirlenir. Bu hastalar ya ayakta hasta olarak deÄŸerlendirilmeli ya da direkt olarak izolasyon ünitesine kabul edilmelidir. Hastanın tedaviye kabul edilip edilmeyeceÄŸi ve izole edilip edilmeyeceÄŸi sorumlu hekim tarafından belirlenmelidir. Ä°zole edilmesine karar verilen hastalarda belirlenen bulgular ve ÅŸüphelenilen ya da kesin olarak tespit edilen bulaşıcı hastalık muayene formuna açık bir ÅŸekilde yazılmalıdır. Özellikle son 1 hafta içerisinde yüksek ateÅŸ, ani baÅŸlayan ishal, öksürük ile burun akıntısı, ani baÅŸlayan ağız ve deri lezyonları, yavru atma ÅŸikâyeti bulunan hastalara ve boÅŸluklu organlardan kan gelen hastalara dikkat edilmelidir.

v  Ön klinik muayenede farkedilmeyen ancak kayıt, hastanın kliniÄŸe kabul iÅŸlemlerinden sonra, rutin klinik, laboratuvar muayeneleri ya da hospitalizyon sürecinde kesin bulaşıcı hastalık tanısı konulan ya da ÅŸüphelenilen hastalarda ise, o hasta günün son hastası olarak kabul edilmeli ve biyogüvenlik rehberinde belirtilen tedbirler alınarak izolasyon ünitesine nakli saÄŸlanmalı, ortamın temizlik ve dezenfeksiyonu gerçekleÅŸtirilmelidir.

v  Hem ruminant hem de tek tırnaklı kliniÄŸinde izole edilen hastaların muayene, tanı ve tedavi giriÅŸimlerinin tamamı (biyogüvenlik rehberinde belirtilen özel durumlar dışında) izolasyon ünitesinde yapılmalıdır.

v  Ruminant kliniÄŸinde aÅŸağıdaki hastalık ve/veya semptomların tespit edildiÄŸi hastalar izole edilmelidir.

¨      Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Ä°hbari Mecburi Hayvan Hastalıkları ve Bildirimine Ä°liÅŸkin Yönetmelikte belirtilen hastalıklardan birinin olduÄŸu tespit edilen ya da ÅŸüphelenilen ruminantlar

v  Tek tırnaklı kliniÄŸinde aÅŸağıdaki hastalık ve/veya semptomların tespit edildiÄŸi hastalar izole edilmelidir.

¨      Gurm (Su Sakağı) Hastalığı

¨      Rotavirus enfeksiyonu

¨      Equine Viral Arteritis (EVA)

¨      Equine Influenza

¨      Equine Infectious Anemi (EIA)

¨      Zoonotik riski bulunan hastalıklar: Kuduz, Antraks, Ruam, Brusellozis, Salmonellosis, Mycobacterium bovis ve M. tuberculosis vd.

¨      Akut hızla kötüleÅŸen nörolojik hastalık ve ateÅŸle birlikte seyreden akut nörolojik hastalık (örneÄŸin, EHV-1 nörolojik form ÅŸüphesi)

¨      Lökopeni ve/veya ateÅŸle seyreden akut diyare (Clostridial enteritis), lökopenisiz ishal

¨      Abort (gebeliÄŸin 150-300. günleri)

¨      Perinatal ölümü açıklayan güç doÄŸum, premature plasental ayrılma, kongenital anormallik veya ikizlik dışında ÅŸekillenen perinatal ölümler (gebeliÄŸin F7; 300. günü) ve gebeliÄŸin 150-300. Günleri arasında gözlemlenen yavru atma vakaları

¨      Dermatofitozis ve dermatofilozis

 

B.    Kedi-Köpek KliniÄŸinde Hastaların Kabul, Kayıt ve Sevk Yönetimi

 

v  Kedi-Köpek kliniÄŸinde hastanın telefonla randevusu sırasında ya da fakülteye geldiÄŸi taktirde araçtan indirilmeksizin sorumlu hekim tarafından bir ön deÄŸerlendirmesi yapılmalıdır. Özellikle son 1 hafta içerisinde yüksek ateÅŸ, akut kusma, ishal, öksürük ve üst solunum yolu hastalığı belirtisi taşıyan hastalar ÅŸüpheli bulaşıcı hastalık vakası olarak deÄŸerlendirilmelidir.

v  Ä°lk etapta ÅŸüpheli bulaşıcı hastalık vakası olarak tanımlanan hastaların hasta sahipleri telefonla randevu sırasında ya da fakülteye geldiyse hayvanını araçtan indirmeksizin bir görevli tarafından yönlendirilene kadar beklemesi istenmelidir. Bu hastaların hastaneye kabulü ve kaydı öncesi muayene formuna bulgular açık ÅŸekilde yazılmalı ve ÅŸüpheli bulaşıcı hastalık notu düÅŸülmelidir.  Bu hastalar taşıdıkları semptomlara göre ön-izolasyon ya da izolasyon birimine sevk edilmelidir. Ön-izolasyon birimine sevk edilen hastaların muayeneleri ve gerekli tanı iÅŸlemleri burada gerçekleÅŸtirilmeli, ÅŸüpheli bulaşıcı hastalık yönünden negatif tespit edilen hastaların ya uygun görülürse hastaneye sevki gerçekleÅŸtirilmeli ya da muayene tedavi iÅŸlemleri burada tamamlanmalıdır. Åžüpheli bulaşıcı hastalık yönünden pozitif olarak tespit edilen ön-izolasyon hastaları ise izolasyon birimine sevk edilmeli ve tüm muayene tedavi iÅŸlemleri (biyogüvenlik rehberinde belirtilen özel durumlar dışında) izolasyon biriminde tamamlanmalıdır. Direkt olarak izolasyona alınan hastaların tüm muayene, tanı ve tedavi giriÅŸimleri de sadece izolasyon ünitesinde (biyogüvenlik rehberinde belirtilen özel durumlar dışında) gerçekleÅŸtirilmelidir.

v  Yukarıda sayılan klinik bulguların ve ek ÅŸüpheli bulaşıcı hastalık belirtilerinin saptanmadığı hastaların kayıt iÅŸlemleri gerçekleÅŸtirilmeli, ön klinik muayene ya da poliklinik muayenesi için hasta bekleme salonuna alınmalıdır.

v  Bunun yanında ilk etapta ÅŸüpheli bulaşıcı hastalık ÅŸüphesi bulunamayan, doÄŸrudan polikliniÄŸe giriÅŸ yaparak kayıt masasına gelen, ön klinik ya da poliklinik muayeneleri sırasında ya da laboratuvar deÄŸerlendirmelerinde bulaşıcı hastalıktan ÅŸüphelenilen veya kesin olarak teÅŸhis edilen hastalar ise taşıdıkları belirtilere göre ön-izolasyon ya da izolasyon birimine sevk edilmelidir. Bu hastaların bulunduÄŸu alanlarda biyogüvenlik rehberinde belirtildiÄŸi ÅŸekilde gerekli tedbirler alınmalı, temizlik ve dezenfeksiyon prosedürleri uygulanmalıdır.

v  Kedi-köpek kliniÄŸinde aÅŸağıdaki hastalık ve/veya semptomların tespit edildiÄŸi hastalar izole edilmelidir.

¨      Klinik bulgularla kuduzdan ÅŸüphelenilen veya kuduz tanısı konulan köpek ve kediler

¨      Anamnezde akut kusma ve ishal ÅŸikâyeti alınan ve/veya akut öksürük veya bulaşıcı bir nedenden ÅŸüphelenilen solunum bulguları bulunan köpekler ve kediler (Akut ishal kapsamında özellikle Canine Parvovirus, Cryptosporidium, Giardia, Salmonella ve Campylobacter enfeksiyonları)

¨      Parvovirus ve doÄŸrulanmış enfeksiyöz solunum yolu hastalığı olan köpek ve kediler

¨      Kusma, ishal ve/veya lökopeni ÅŸikâyeti ile getirilen 1,5 yaşın altındaki Canine Parvovirus ÅŸüpheli köpekler

¨      Feline Infectious Panleukopeni (Feline Parvovius) ÅŸüpheli veya kesin tanısı konulan kediler

¨      Köpek Gençlik Hastalığı (Distemper)

¨      Leptospirosis

 

Tablo 1. Risk kategorilerinin sınıflandırması

SINIF 1	Normal Bakım	DiÄŸer hayvanlara ve insanlara bulaÅŸma olasılığı olmayan etkenlerin neden olduÄŸu infeksiyöz hastalıklar.
SINIF 2	Normal Bakım	DüÅŸük düzeyde bulaÅŸma ihtimali olan ve/veya dirençli olmayan bakteriyel etkenler tarafından oluÅŸturulan infeksiyöz hastalıklar.
SINIF 3	Bulaşı engelleyici önlemler gerektiren durumlar	Orta düzeyde bulaşıcı bir etken tarafından oluÅŸturulan infeksiyöz hastalıklar ve/veya potansiyel insan patojenleri. Dirençli bakteri ve antibakteriyellere yüksek derecede dirençli bakteriler tarafından oluÅŸturulan infeksiyonlar. Bakteriyoloji laboratuvarları ile tespit edilenler.
SINIF 4	Ä°zolasyon gerektiren durumlar	Yüksek düzeyde bulaşıcı olan etkenler tarafından oluÅŸturulan infeksiyöz hastalıklar ve/veya insanlar için çok ciddi patojenler.

 

 

Tablo 2. Zoonoz hastalıklar listesi

Viral Zoonozlar	Bakteriyel Zoonozlar	Paraziter Zoonozlar
Norovirus tarafından oluÅŸturulan zoonoz Hepatit A virüsü tarafından oluÅŸturulan zoonoz Influenza virüsler tarafından oluÅŸturulan zoonoz Artopod kaynaklı virüsler tarafından oluÅŸturulan zoonoz Kuduz	Borreliozis (Lyme Disease) Botulismus Brusellozis Kamfilobakteriyozis Leptospirozis Listeriozis Psittakozis Salmonellozis Tüberkülozis Vibriyozis Yersiniyozis Verocytotoxin-producing Escherichia coli (VTEC)	Anisakiazis Kriptosporidiozis Sistiserkozis Ekinokokkozis Toksoplazmozis TriÅŸinellozis

 

Tablo 3. İhbari mecburi hastalıklar listesi (18.02.2021 tarihi itibari ile)

Kara Hayvanlarının Hastalıkları

Su Hayvanlarının Hastalıkları

Åžap (FMD) Sığır brusellozu Sığır tüberkülozu Kuduz Mavidil Sığır vebası Sığırların süngerimsi beyin hastalığı (BSE) Koyun keçi brusellozu Koyun ve keçi vebası (PPR) Koyun keçi çiçeÄŸi Åžarbon (Antraks) Scrapie Tavuk vebası (Avian influenza) Yalancı tavuk vebası (Newcastle) Pullorum Kanatlı tifosu (Tavuk tifosu) Ruam (Mankafa) Durin (At frengisi) Atların infeksiyöz anemisi Equine encephalomyelitis (tüm tipleri, Venezuela equine encephalomyelitis dâhil) Afrika at vebasıAfrika domuz vebası Klasik domuz vebası Domuzların veziküler hastalığı Küçük kovan kurdu (Aethina tumida) Arıların Amerikan yavru çürüklüÄŸü Tropilaelaps akarı (Tropilaelaps mite) Kedilerin süngerimsi beyin hastalığı (FSE) Sığırların nodüler ekzantemi (Lumpy skin) Bulaşıcı stomatitis (Veziküler stomatitis) Rift Vadisi humması Bulaşıcı sığır plöropnömonisi (Contagiousbovine pleuropneumonia) Enzootik sığır löykozu Geyiklerin epizootik hemorajik hastalığı (EHD)

Epizootik hematopoetik nekroz (Epizootic haematopoietic necrosis) Epizootik ülseratif sendrom (Epizootic ulcerative syndrome) Viral hemorajik septisemi (VHS) Beyaz benek hastalığı (White spot disease) SarıbaÅŸ hastalığı (Yellowhead disease) Taura sendromu (Taura syndrome) Balıkların enfeksiyöz hematopoetik nekrozisi (IHN) Enfeksiyöz somon anemisi (Infectious salmon anaemia) Perkinsus marinus enfeksiyonu (Infection with Perkinsus marinus) Microcytos mackini enfeksiyonu (Infection with Microcytos mackini) Marteilia refringens enfeksiyonu (Infection with Marteilia refringens) Bonamia ostreae enfeksiyonu (Infection with Bonamia ostreae) Bonamia exitiosa enfeksiyonu (Infection with Bonamia exitiosa) Koi herpes virus hastalığı (Koi herpes virus disease) Sazanların bahar Viremisi (Spring Viraemia of Carp) (SVC) Kerevit vebası (Crayfish plague) Bakteriyel böbrek hastalığı (Bacterial kidney disease) (BKD)

Fakültemiz Biyogüvenlik Rehberi, Atık Yönetim Planı ve Kimyasal Atıkların Depolanması ve Bertarafına ilgili belgelere aÅŸağıdaki baÄŸlantılardan ulaÅŸabilirsiniz.

 

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyogüvenlik Rehberi 2023

 Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyogüvenlik Rehberi Cep Kılavuzu 2023

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyogüvenlik Rehberinin amacı kaliteli eÄŸitim ve hizmet verilmesinin sürekliliÄŸini saÄŸlamaktır. Bu kapsamda hastane personeli, öÄŸrencileri ve hasta sahiplerini zoonotik hastalıklardan korumak, öÄŸrencilerin infeksiyonların önlenmesi ve kontrolü ile hastalık izleme usulleri hakkında en iyi eÄŸitimi almalarını saÄŸlamak, hasta sahipleri ve toplumdaki diÄŸer insanları hayvanlardaki ve insanlardaki infeksiyöz hastalıklardan korunma ve önleme konularında bilgilendirmek öncelikli amaçlarındandır. Ayrıca eÄŸitim ve hizmet iÅŸleri yürütülürken yapılan laboratuvar çalışmaları sırasında gerekli biyogüvenlik önlemlerin hakkında öÄŸrenci ve personeli bilgilendirmek, kontrolü saÄŸlamak zorunluÄŸu esastır. Tüm bunlara ek olarak tıbbi atıkları, halk saÄŸlığına ve çevreye zarar vermeden ayrı olarak toplamak, geçici depolamak, geri kazanılması, taşınması ve nihai bertarafları için çalışmak Aydın ADÜ Veteriner Fakültesi Biyogüvenlik Programı’nın önceliklerindendir.

Bu amaçlardan yola çıkılarak hazırlanan bu rehber Veteriner Fakültesi eÄŸitim, araÅŸtırma ve hizmet iÅŸlemleri esnasında uyulması ve uygulanması gerekli olan temel biyogüvenlik prensiplerini içermektedir. Bu rehberde yer alan temel kuralların öÄŸrenci, idari ve akademik personel ile hasta sahipleri tarafından bilinmesi ve uygulanması hastane kaynaklı infeksiyonların ve zoonotik hastalık risklerinin azaltılmasına destek olacaktır. Biyogüvenlik rehberinde yer alan kurallar ve prensipler öncelikli olarak öÄŸrenci, personel ve hasta sahipleri ve ziyaretçilerin saÄŸlığını korumaya yönelik tedbirleri içermektedir. Ayrıca Atık Yönetim Planı ile koordine olarak hazırlanmış bu rehberde halk saÄŸlığı ve çevrenin korunması amaçlı prensiplere de önem verilmiÅŸtir.

 

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Atık Yönetimi Planı

Sürekli ilerleyen bilim ve teknoloji, yeni hizmet ve ürünler sunduÄŸu gibi giderek daha fazla yeni atık ürünlere de neden olmaktadır. Atık ürünlerin doÄŸaya ve çevreye zarar vermeden ortadan kaldırılması, kurumların olduÄŸu kadar kiÅŸilerin de çevre bilincine sahip davranışlarıyla saÄŸlanabilir.
Fakültemiz çaÄŸdaÅŸ ve bilimsel bilgilerle donanmış “Veteriner Hekim” yetiÅŸtirmenin yanında, klinik ve laboratuvarlar hizmetlerini de yürütmektedir. Fakültemiz hizmetlerinden kaynaklanan, çevre ve insan saÄŸlığına zarar verebilecek her türlü atık ürünlerin zararsız hale getirilmesi öncelikli görevlerimiz arasında yer almaktır. Bu nedenle çalışan akademik ve idari personelimiz, öÄŸrenci ve hasta sahiplerimizin uygun ve saÄŸlıklı ortamlarda bulunmaları için her türlü özeni göstermemiz gerekmektedir. Fakültemiz “Atık Yönetimi Planı” görevli komisyon tarafından; “Tıbbi Atıkların Kontrolü YönetmeliÄŸi”, 3285 sayılı “Hayvan SaÄŸlığı ve Zabıtası Kanunu” ve ilgili yönetmelikleri dikkate alınarak güncellenmiÅŸtir.

 

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Kimyasal Atıkların Deponması ve Bertarafı

Kimyasal atık eÄŸitim, araÅŸtırma, tanı ve tedavi iÅŸlemleri sırasında üretilen tehlikeli atıklardır. Laboratuvarlarda araÅŸtırma ve eÄŸitim sırasında ortaya çıkan kimyasal atıkların solunum veya deri yoluyla zararlı etkileri ortaya çıkabilir aynı zamanda çevre kirliliÄŸine neden olmaktadır. Bu nedenle laboratuvarlarda açığa çıkan sıvı ya da katı atık kimyasalların diÄŸer biyolojik, patolojik ve radyolojik atıklarla ve genel çöp ile karışmaması gerekmektedir.

 

AYDIN ADNAN MENDERES ÜNÄ°VERSÄ°TESÄ° ARAÅžTIRMA VE UYGULAMA HASTANESÄ° HASTALARIN KABUL, KAYIT VE SEVKÄ°NÄ°N BÄ°YOGÜVENLÄ°K BAKIMINDAN YÖNETÄ°M TALÄ°MATI